4 Temmuz 1987’de Holly, 14-15 yaşları arasında 10 kızdan oluşan ekibin rehberliğini yapıyordu. Ormanda, kano yapacakları gölün kıyısında kamplarını kurdular. Güneşli ve güzel bir sabahtan sonra akşam yemeği için kamp ocağındaki su kaynarken, fırtına bulutları kamp bölgesinin üzerini örtmeye başlamıştı. Holly pamuklu bir şort ve tişört giymişti.
Su kaynamaya başladıktan sonra diğer rehber tencereyi yerinden kaldırdı ancak hızla arkasını dönerken tencereyi yere düşürdü. Kaynayan suyun büyük bir kısmı Holly’nin kucağına dökülmüştü. İkinci lider ise kendi ayaklarına dökülen suyun etkisiyle korku ve acı içinde çığlık atmaya başlamıştı. Panik bütün grubu sardı. Holly dikkatini bir yandan genç kızların sakinleştirilmesine, diğer yandan yardımcı rehberin yanıklarının bakımına vermek zorunda kalmıştı. “Belimden dizlerime kadar haşlanmış suyla ıslandığımı fark etmem 3 dakika sürdü” diyordu Holly kazayı hatırlarken. Bu 3 dakika çok kritik bir zamandı.
Hızla üzerindeki pamuklu elbiseleri çıkardı, ölü elbiseleri... Yoğun ısı derisinin üzerinde kaldıkça yanık daha derine işlemekteydi. Kamptaki tek soğuk su, mataraların içinde olan suydu. Holly bu suyu karnına ve bacaklarının üzerine döktü, daha sonra yanıklarını ıslak bandanalarla kapattı. Bandanaları üzerinde tutarak, gruptakilerin yardımıyla gölün kenarına yürüyen Holly kendisini soğuk suyun içine soktu ve orada 1 saate yakın süreyle bekledi. Kontrol ettiğinde vücudunun alt bölümünün su kesecikleriyle kaplandığını ve bu keseciklerin içinin sürekli temiz sıvıyla dolduğunu gördü.
Hareket planıyla beraber Holly ve beraberindekiler kampı söküp, karayoluna çıkışı olan özel bir kamp alanının kıyısına kadar kürek çektiler. Gruptan birisi kamptaki telefondan acil yardım numarasını aradı ancak fırtına nedeniyle su taşkınları olmuş ve yollar yıkılmış ağaçlarla kapanmıştı. Yoğun yağmur altında ambulans, haber verildikten 2.5 saat sonra olay yerine ulaştı. O an Holly hayatının en büyük acısını hissetmekteydi. İki yaralı rehberin ambulansla ayrılmasından sonra özel kamp yerinin yöneticisi gruptakilerin sorumluluğunu üstlendi.
Ciddi yanıkların birçoğu kaynayan sıvılar veya yanıcı maddeler nedeniyle oluşur. Kamp ateşinden, sıcak kamp ocaklarından kaynaklanan yanıklar da genelde küçük ve soğutma işleminden fazla bir bakım gerektirmeyen yanıklardır. “Doğa Tıbbı Derneği” (The Wilderness Medicine Society) “Doğada Acil Bakım Uygulama Rehberi” (Practice Guidelines for Wilderness Emergency Medical Care) ne göre, yanığa yapılacak ilk müdahale, ciddiyeti ne olursa olsun yanma işlemini, mümkünse ilk 30 saniye içinde durdurmaya yönelik olmalıdır. Yanıkları su ile ya da özellikle yanıkları soğutmak için tasarlanmış örtü malzemeleriyle (Water Gel) soğutun. Yanık bölgedeki elbise ve takıları çıkarın. Erimiş sentetik giysiler gibi vücuda yapışmış nesneleri çıkarmaya çalışmayın. Yanıktan ayrı olarak oluşmuş olabilecek yaralanmalar için yaralıyı kontrol edin.
Soğutma işlemi ne kadar sürmelidir? Bunun kesin bir cevabı yoktur. Yaralının kendisini daha iyi hissetmesini sağlayana kadar ve hipotermi tehlikesi bulunmadığı sürece bu işlemi yerine göre 2 saate kadar sürdürebilirsiniz.
Soğutmadan sonra yanıklar 3 aşamada değerlendirilmelidir:
A) Derinlik
1.Derece yanıklar epidermis tabakasına zarar veren kırmızı görünümlü ve ağrılı yanıklardır. En sık karşılaşılan birinci derece yanıklar güneş yanıklarıdır. 2.Derece yanıklar, dermis (gerçek deri) tabakasının kısmen yanmasıyla oluşan, kızarıklık ve ağrıya ilaveten su kesecikleri oluşmasına yol açan yanıklardır. 3.Derece yanıklar dermis tabakasının tamamını etkileyip, su kesecikleri oluşturmadan, beyazımsı (haşlanma yanıklarında) ya da kömürümsü (açık alev gibi yüksek ısı kaynaklarından oluşan yanıklarda) görüşlee beliren yanıklardır. 3.derece yanıklar tek başlarına ağrıya neden olmazlar ancak yanığı çevreleyen bölge ağrıya çok duyarlıdır. Yanıklar genelde bir yada daha fazla derinliğin karışımı şeklinde görülürler. Yanığın derinliği konusunda fikir yürütmek bazı durumlarda bir saat ya da daha fazla zaman geçmesini gerektirebilir. Zararın derecesi arttıkça profesyonel tıbbi bakıma olan ihtiyaç da artacaktır. Uygulama Rehberi tüm yanık yaralarının ilk 24-48 saat için steril olduğunu belirtmektedir. Derin yanıklarda enfeksiyon oluşumu profesyonel bakım sağlanmazsa kaçınılmazdır.
B) Büyüklük
Yaralının yanmış Toplam Vücut Yüzey Alanı (TVYA)’nı belirlemek için Dokuzlar Kuralını kullanın. Her bir kol TVYA’nın %9’unu oluşturur. Her bir bacak TVYA’nın %18’ini, gövdenin ön yüzü %18’ini, arka yüzü %18’ini, kafa %9’unu ve genital bölge %1’ini oluşturur. 1.Derece yanıklar genellikle, büyüklükleri ne olursa olsun kolaylıkla kontrol edilebilirler. TVYA’nın %15 ya da daha fazlasını kaplayan 2. Ve 3.derece yanıklar genelde hayati tehlike içeren ve süratli tahliye gerektiren yanıklardır. Yüzde meydana gelen ciddi yanıklar solunum yollarına zarar vermiş olabilir ve süratle tahliye edilmelidir. Ellerde, ayaklarda ve genital bölgede meydana gelen 3.derece yanıklara, kullanım kaybına yol açmaması için mümkün olan en kısa zaman içinde profesyonel bakım sağlanmalıdır.
C) Ağrı
Yaralının ağrı düzeyi yanığın ciddiyetini belirlemenize yardımcı olacaktır. 1.derece yanıklarda ağrının ilk 24 saat içinde yok olması gerekir. Daha derin yanıklar gittikçe artan oranda ağrıya yol açacaktır. Eğer nehir ya da göl kıyısında ağrıyı giderebiliyorsanız, genellikle varolan yanığın bakımının doğada yapılabileceği söylenebilir.
Soğutma ve değerlendirme işleminden sonra doğadaki bakım, yaranın temiz tutulması ve ağrının azaltılmasına yönelmelidir. Kirlenmiş yanık yaraları büyük dikkatle ve ılık su ve sabun kullanılarak yıkanmalıdır. Yıkadıktan sonra yarayı kurulayın. Yanığı korumak ve ağrıyı azaltmak için, 2.derece yanıklarda oluşacak su keselerini patlatmayın. Eğer doktordan çok uzaktayken bu su keseleri patlarsa, veya söz konusu olan 3.derece bir yanıksa aşağıdakilerden bir ya da birkaçını yapabilirsiniz:
1. Yanığı ince bir tabaka antibiyotik kremle kapatın.
2. Yanığı 2nd SkinÒ gibi bir örtüyle kapatın.
3. Yarayı kuru gazlı bez ya da temiz bir giysi parçasıyla örtün. Yanığı örtmek ağrıyı ve buharlaşmayla oluşacak sıvı kaybını azaltır.
Hava ve su geçirgenliği olan türden sargı malzemeleri kullanmayın. Geniş yanıkların üzerine buz koymayın.
Bir doktora ulaşma süreniz çok uzun değilse, sargıları açıp yarayı kontrol etmeyin. Eğer tahliye 1 günden fazla sürecekse sargıları en az günde bir defa değiştirin: bu işlem için sargı malzemelerini kaldırın, sürdüğünüz kremi temizleyin (bunun için kremi ılık su ile yavaşça yıkayarak çıkarmanız gerekebilir) ve yeni krem ve sargı ile işleme devam edin.
Ciddi yanıklarla beraber şişme görülecektir. Böyle durumlarda mümkünse, örneğin kol ve bacaklarda meydana gelen yanıklarda uzuvları, şişmeyi azaltmak için yaralının kalp seviyesinden yukarıya kaldırın. Yaralılar, yanık bölgeleri dayanabildikleri oranda yavaş ve düzenli olarak hareket ettirmelidir. Uygulama Rehberine göre “ibuprofen muhtemelen, güneş yanıkları da dahil olmak üzere tüm yanık ağrıları için en iyi analjezik ağrı kesicidir.”
Yanığı olan yaralılar tahliye süresince içebildikleri kadar sıvı içmeleri için cesaretlendirilmelidir.
Olaydan yaklaşık 7 saat sonra Holly en yakın hastaneye ulaştı. Hastane personeli önceliği acı ve stres içinde olan ikinci rehbere verdi. Holly’nin şikayetinin olmaması, gözlem odasında bekletilip daha sonra tedavi edilmesini gerektirdi. 3 gün sonra vücudunun alt kısmı kösele görünümü almış ve sürekli uygulanan morfin ağrılarını kesmekte yetersiz kalmıştı. Vücudunun %15’inde 2. Ve 3.derece yanıklar vardı. Holly 3 hafta sonra hastaneden ayrıldı. Tedavisi aylar boyunca devam etti.
|
Faydalı Bilgiler 
